18/05/2016

Dr. Yves Van Ingelgem heeft op wetenschappelijke basisonderzoek verricht naar corrosie van metalen en betonnen constructies en methoden om deze te voorkomen.

Om te kunnen vermijden dat een bepaalde constructie getroffen wordt door corrosie of metaalmoeheid, is het nodig tijdig te ontdekken dat iets dergelijks dreigt te gebeuren. Daartoe is door Yves en zijn team, verbonden aan de SURF-groep van de VUB, baanbrekend onderzoek verricht. Dankzij de verkregen inzichten kan nu veel eerder dan met de traditionele procedures worden vastgesteld dat corrosie op komst is. Dit maakt het mogelijk om op een efficiënte wijze eventuele breuken of andere falingen in constructies of voertuigen te vermijden. Denk daarbij bv. aan bruggen, pijpleidingen, windmolens, maar ook de regelmatig gesignaleerde scheurtjes in kernreactoren! Dit onderzoek werd zo vernieuwend beschouwd dat Yves Van Ingelgem in 2015 de “Innovator under 35”-prijs verkreeg.

In het verlengde van zijn onderzoek stichtte Yves het bedrijf Zensor, dat er zich op toelegt om de academisch ontwikkelde technologie in de industriële praktijk toe te passen. Dit vormt een duidelijk andere uitdaging dan het puur academische werk en Yves Van Ingelgem zal bij zijn voordracht ingaan op de wetenswaardigheden die hij bij de toepassing van zijn wetenschappelijke inzichten in de industriële praktijk, als spin-off van fundamentele research, opdeed.

15/06/2016

In 1916 zag de algemene relativiteitstheorie het licht, een theorie die vandaag nog steeds fundamenteel blijkt om onze wereld, dan toch op kosmologische schaal, te verklaren. Maar wat houdt die theorie precies in? Hoe kwam Einstein ertoe? De recent experimenteel aangetoonde zwaartekrachtsgolven brengen de relativiteitstheorie en dus het genie van Einstein weer onder de aandacht. Wat hebben zwaartekrachtsgolven ermee te maken?

Gustaaf C. Cornelis, wetenschapsfilosoof aan de Vrije Universiteit Brussel en Universiteit Antwerpen, auteur van onder andere ‘Het geheim van de kosmologie ontrafeld’, licht in een interactieve lezing een tipje van de sluier op.

20/04/2016

Tot voor de komst van de moderne computers, met hun fenomenale rekencapaciteit, bleven bepaalde problemen met betrekking tot het ingewikkelde gedrag van dynamische systemen, zoals de atmosfeer, stroming, convectie, turbulentie, de brown-beweging en niet-lineaire veranderingen in het algemeen, buiten het bereik van de wiskunde. Vele fenomenen waarvan de complexiteit geassocieerd werd met toeval en willekeur bleven noodgedwongen onbegrepen. De mogelijkheden van de computer openden echter nieuwe perspectieven voor wiskundig onderzoek, die geleid hebben tot de ontwikkeling van recente theorieën die de naam dragen van ‘fractalen’ en ‘chaostheorie’. Sindsdien is gebleken dat eenvoudige grondregels soms een bizarre ingewikkeldheid kunnen voortbrengen en dat complexe structuren dikwijls heel elementaire bronnen hebben. Zoals een vlinder in het Amazonegebied met zijn flauwe vleugelslag na verloop van tijd een orkaan kan veroorzaken in Manhattan.

De ‘chaostheorie’ bestudeert de evolutie van veranderingsprocessen in de tijd, meestal beschreven met (stelsels van) differentiaalvergelijkingen. Exacte oplossingen zijn dikwijls niet berekenbaar maar kunnen nu, dankzij de computer, numerisch benaderd worden. Omwille van een uiterste gevoeligheid voor geringe variaties in de beginwaarden voor de veranderlijken, geleverd door benaderde meetresultaten, gaan vele dergelijke systemen een complex (snel afwijkend) gedrag vertonen dat grenzen oplegt aan de voorspelbaarheid van de oplossingen. Dit manifesteert zich in patronen, ‘vreemde attractoren’ genoemd, die typisch zijn voor de betreffende dynamische systemen. Bekende problemen uit de chaostheorie zijn bijvoorbeeld deze van de weersvoorspelling en de stabiliteit van het zonnestelsel.

Fractalen zijn figuren die een visualisering geven van iteratieve processen (herhaalde constructies of algoritmen waarbij een verkregen ‘output’ fungeert als nieuwe ‘input’), die resulteren in zelfgelijkvormigheid. Dit betekent dat bij een onbeperkte herhaling van de procedure een figuur verschijnt die in elke close-up, op wat voor schaal dan ook, eenzelfde structuur laat zien, bijvoorbeeld zoals een boom of een bloemkool.

Hoewel de studies van ‘fractalen’ en van ‘deterministische chaos’ aanvankelijk een verschillende aanzet hadden, worden beide domeinen nu meer en meer met elkaar in verband gebracht. Enerzijds omdat iteratie bij beide een fundamentele rol speelt, anderzijds ook omdat ‘vreemde attractoren’ de kenmerken vertonen van ‘fractalen’.

Rik Verhulst is hoofdauteur van diverse studieboeken en doceerde aan de Lerarenopleiding van de Karel de Grote-Hogeschool in Antwerpen.

Zwaartekrachtgolven. Wat zijn deze rimpels in de ruimtetijd?

29/03/2016 Onlangs heeft de experimentele bevestiging van het bestaan van de door Einstein voorspelde zwaartekrachtgolven veel publiciteit gekregen in de populaire pers. Er wordt al beweerd dat de onderzoekers kunnen rekenen op de Nobelprijs. Maar waar gaat het nu eigenlijk om, hoe is de meting tot stand gekomen, wat bewijst deze meting en wat is […]

Read the full article →

De gevaren van grensoverschrijdend onderzoek

16/03/2016 In de media wordt ‘de Belg’ of ‘de Vlaming’ vaak vergeleken met mensen die in andere landen wonen. De vergelijkingen gaan dan in op, bijvoorbeeld, geluk, de tevredenheid met het werk, ecologisch bewustzijn, of zelfs onwetendheid. Maar kloppen die cross-nationale (of, in voorkomend geval, cross-culturele) vergelijkingen wel? De ‘vergelijkbaarheid’ van cross-nationale (cross-culturele) gegevens kan […]

Read the full article →

Orgaandonatie – hoe wordt dat in België geregeld?

17/02/2016 Volgens de Belgische wet is ieder van ons automatisch donor, tenzij men zelf kenbaar maakte dit niet te willen. In de praktijk overleggen artsen met de familie. Het immense verdriet maakt het voor de familie soms erg moeilijk om in te stemmen met de orgaandonatie. Daarom is het belangrijk dat mensen op voorhand laten […]

Read the full article →

Jobs die gelukkig maken

20/01/2016 Door zowel de economische crisis als maatschappelijke en technologische veranderingen gaan steeds meer stemmen op om de manier van werken fundamenteel te herzien. Bedrijven hebben geleerd dat er een limiet staat op de individuele groei en wat men redelijkerwijze mag verwachten van werknemers. Uitval van medewerkers voorkomen wordt steeds lastiger door de toenemende problematiek […]

Read the full article →

Waarom leven er mensen in armoede?

De maatschappelijke structuren achter de armoedeproblematiek 16/12/2015 In deze voordracht wordt het verband gelegd tussen de crisis en armoede aan de hand van de volgende selectie van gevolgen op kortere en op langere termijn: omvang van de armoede en relatie met de ongelijkere inkomensverdeling, toenemende werkloosheid (vooral bij jongeren), toenemende schuldenlast, overleven op een leefloon, […]

Read the full article →

Stamcellen: Hype en Hope! Stand van zaken bij stamcelonderzoek

18/11/2015 19 jaar na Dolly, het gekloonde schaap, en 18 jaar na de ontwikkeling van de eerste em­bryonale stamcel, is de aandacht voor het stamcelonderzoek in de media en bij het grote publiek wat geluwd. De euforie alsook de controverses die ontstonden na deze twee fenomenale biomedische verwezenlijkingen zijn nog maar zelden het onderwerp van […]

Read the full article →

Forensische tandartsen: wie zijn ze, wat doen ze, en waarvoor?

21/10/2015 Forensische tandheelkunde is een tak van de medische wetenschap, die zich ten behoeve van het gerecht bezighoudt met het onderzoek, de interpretatie en de presentatie van een aantal observaties in verband met de mond en het gebit. Forensische tandartsen worden ingeschakeld bij de identificatie van onbekenden, zowel levende als overleden mensen. Deze taak komt […]

Read the full article →