17/02/2016

Volgens de Belgische wet is ieder van ons automatisch donor, tenzij men zelf kenbaar maakte dit niet te willen. In de praktijk overleggen artsen met de familie. Het immense verdriet maakt het voor de familie soms erg moeilijk om in te stemmen met de orgaandonatie. Daarom is het belangrijk dat mensen op voorhand laten weten hoe men staat tegenover het doneren van de eigen organen. De familie hoeft dan op zo’n moeilijk moment niet te beslissen.

Walter Van Donink, een ervaren transplantatiecoördinator van het UZA te Edegem, komt in deze voordracht spreken over de wetgeving terzake in België, de feitelijke aanpak bij een mogelijke orgaandonatie, hoe je er zelf voor kan zorgen dat je organen na je dood beschikbaar zijn voor zij die het nodig hebben en de problematiek van het tekort aan donoren.

20/04/2016

Tot voor de komst van de moderne computers, met hun fenomenale rekencapaciteit, bleven bepaalde problemen met betrekking tot het ingewikkelde gedrag van dynamische systemen, zoals de atmosfeer, stroming, convectie, turbulentie, de brown-beweging en niet-lineaire veranderingen in het algemeen, buiten het bereik van de wiskunde. Vele fenomenen waarvan de complexiteit geassocieerd werd met toeval en willekeur bleven noodgedwongen onbegrepen. De mogelijkheden van de computer openden echter nieuwe perspectieven voor wiskundig onderzoek, die geleid hebben tot de ontwikkeling van recente theorieën die de naam dragen van ‘fractalen’ en ‘chaostheorie’. Sindsdien is gebleken dat eenvoudige grondregels soms een bizarre ingewikkeldheid kunnen voortbrengen en dat complexe structuren dikwijls heel elementaire bronnen hebben. Zoals een vlinder in het Amazonegebied met zijn flauwe vleugelslag na verloop van tijd een orkaan kan veroorzaken in Manhattan.

De ‘chaostheorie’ bestudeert de evolutie van veranderingsprocessen in de tijd, meestal beschreven met (stelsels van) differentiaalvergelijkingen. Exacte oplossingen zijn dikwijls niet berekenbaar maar kunnen nu, dankzij de computer, numerisch benaderd worden. Omwille van een uiterste gevoeligheid voor geringe variaties in de beginwaarden voor de veranderlijken, geleverd door benaderde meetresultaten, gaan vele dergelijke systemen een complex (snel afwijkend) gedrag vertonen dat grenzen oplegt aan de voorspelbaarheid van de oplossingen. Dit manifesteert zich in patronen, ‘vreemde attractoren’ genoemd, die typisch zijn voor de betreffende dynamische systemen. Bekende problemen uit de chaostheorie zijn bijvoorbeeld deze van de weersvoorspelling en de stabiliteit van het zonnestelsel.

Fractalen zijn figuren die een visualisering geven van iteratieve processen (herhaalde constructies of algoritmen waarbij een verkregen ‘output’ fungeert als nieuwe ‘input’), die resulteren in zelfgelijkvormigheid. Dit betekent dat bij een onbeperkte herhaling van de procedure een figuur verschijnt die in elke close-up, op wat voor schaal dan ook, eenzelfde structuur laat zien, bijvoorbeeld zoals een boom of een bloemkool.

Hoewel de studies van ‘fractalen’ en van ‘deterministische chaos’ aanvankelijk een verschillende aanzet hadden, worden beide domeinen nu meer en meer met elkaar in verband gebracht. Enerzijds omdat iteratie bij beide een fundamentele rol speelt, anderzijds ook omdat ‘vreemde attractoren’ de kenmerken vertonen van ‘fractalen’.

Rik Verhulst is hoofdauteur van diverse studieboeken en doceerde aan de Lerarenopleiding van de Karel de Grote-Hogeschool in Antwerpen.

20/01/2016

Door zowel de economische crisis als maatschappelijke en technologische veranderingen gaan steeds meer stemmen op om de manier van werken fundamenteel te herzien. Bedrijven hebben geleerd dat er een limiet staat op de individuele groei en wat men redelijkerwijze mag verwachten van werknemers. Uitval van medewerkers voorkomen wordt steeds lastiger door de toenemende problematiek van burn-out en stress, alsook de wens van individuele werknemers om uit de race te stappen. Dit net op een moment dat de maatschappij oproept tot langer blijven werken. In deze lezing analyseert Frederik Anseel hoe we organisaties in de toekomst vorm kunnen geven met het oog op motiverende, gezonde en gelukkige jobs onder het motto “The future of work is already here”.

Frederik Anseel (1978) is professor industriële en organisatiepsychologie aan de Universiteit Gent. Hij is hoofd van de onderzoeksgroep Vigor, die als doel heeft door middel van research innovatie in organisaties te stimuleren.

Waarom leven er mensen in armoede?

De maatschappelijke structuren achter de armoedeproblematiek 16/12/2015 In deze voordracht wordt het verband gelegd tussen de crisis en armoede aan de hand van de volgende selectie van gevolgen op kortere en op langere termijn: omvang van de armoede en relatie met de ongelijkere inkomensverdeling, toenemende werkloosheid (vooral bij jongeren), toenemende schuldenlast, overleven op een leefloon, […]

Read the full article →

Stamcellen: Hype en Hope! Stand van zaken bij stamcelonderzoek

18/11/2015 19 jaar na Dolly, het gekloonde schaap, en 18 jaar na de ontwikkeling van de eerste em­bryonale stamcel, is de aandacht voor het stamcelonderzoek in de media en bij het grote publiek wat geluwd. De euforie alsook de controverses die ontstonden na deze twee fenomenale biomedische verwezenlijkingen zijn nog maar zelden het onderwerp van […]

Read the full article →

Forensische tandartsen: wie zijn ze, wat doen ze, en waarvoor?

21/10/2015 Forensische tandheelkunde is een tak van de medische wetenschap, die zich ten behoeve van het gerecht bezighoudt met het onderzoek, de interpretatie en de presentatie van een aantal observaties in verband met de mond en het gebit. Forensische tandartsen worden ingeschakeld bij de identificatie van onbekenden, zowel levende als overleden mensen. Deze taak komt […]

Read the full article →

Uitstap naar het Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen

Het Wetenschapscafé Antwerpen organiseert naast voordrachten ook regelmatig uitstappen naar projecten die wetenschappelijk van belang zijn. In dat kader gaat op vrijdag 2 oktober 2015 een gezamenlijke uitstap door naar het Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen in Gent. Wij bezoeken dan dit museum waarbij onder deskundige begeleiding de vaste collectie en de tijdelijke […]

Read the full article →

Zomermaanden

Tijdens de maanden juli en augustus gaat het Wetenschapscafé met vakantie. In september hernemen we. U kan zich inschrijven op onze mailinglist om op de hoogte te blijven via e-mail.

Read the full article →

Religie en wetenschap in de wetenschappelijke revolutie

17/06/2015 Tijdens deze voordracht zal gekeken worden naar de relatie tussen de opkomst van de moderne wetenschappen en religie in de zeventiende eeuw. Als voorbeeld zullen we in enig detail kijken naar het geval van astronomie. Vaak wordt religie gezien als een remmende factor op de ontwikkeling van de astronomie, met het proces tegen Galileo […]

Read the full article →

Gen-cultuur coëvolutie

Zit het in onze genen of is het nu het milieu? 20/05/2015 Het is een oud probleem: zijn wij gedetermineerd door onze erfelijkheid (onze genen), of zijn we het product van ons milieu (opvoeding, samenleving, tradities…) Hierover werd de voorbije decennia slag geleverd, met goede argumenten aan beide kanten. Hoe langer hoe meer groeit echter […]

Read the full article →